website statistics
Hoogbegaafdheid

Meervoudige intelligentie

In definities van hoogbegaafdheid komen altijd termen voor als rationeel en creatief. Maar wat houden die termen ongeveer in? Daarvoor is het handig om aan te haken bij het begrip meervoudige intelligentie van Howard Gardner.

Volgens Gardner, die zijn theorie in de jaren tachtig ontwikkelde, is intelligentie het cognitief verwerken en recombineren van informatie. Mensen hebben hierin diverse manieren ontwikkeld die relatief onafhankelijk van elkaar zijn. Er zijn meerdere manieren om intelligent te zijn: de ene mens is verbaal sterk en leert gemakkelijk door gebruik te maken van taal, een ander ziet snel verbanden of logische gevolgen, een derde blinkt uit in ruimtelijk inzicht of klanken en ritmes.

De theorie bouwt voort op de standaard intelligentietheorie maar is er tegelijkertijd kritisch over: die gaat uit van een sterke correlatie tussen de verschillende vaardigheden op het vlak van intelligentie, wat Gardner betwist.

De zeven vormen van intelligentie

Elk mens heeft in beginsel de beschikking over alle zeven vormen, maar onder invloed van milieu en opvoeding ontstaan in de loop van de tijd — in het bijzonder in de jeugd en jong-volwassenheid — zowel preferente als onderontwikkelde vormen. In onze samenleving worden de eerste twee vormen het meest gewaardeerd en gestimuleerd. De andere vormen hangen er een beetje bij.

1

Verbaal-linguïstische intelligentie

De capaciteit om taal te gebruiken om jezelf uit te drukken en anderen te begrijpen en te overtuigen. Mensen die taalkundig intelligent zijn denken in woorden, hebben een grote woordenschat, formuleren makkelijk, kunnen goed argumenteren en pikken nieuwe begrippen snel op.

2

Logisch-mathematische intelligentie

Het vermogen om logische verbanden en onderliggende principes te begrijpen en makkelijk met abstracte getallen en hoeveelheden te werken. Deze mensen analyseren, ordenen en structureren, zijn sterk in oorzaak-gevolgverbanden, redeneren logisch en denken kritisch.

3

Visueel-ruimtelijke intelligentie

Het vermogen om situaties en problemen voor je te zien en er op die manier mee te werken. Deze mensen denken en formuleren in beelden, hebben gevoel voor kleur, vorm en ruimtelijke verhoudingen, oriënteren zich snel en experimenteren graag met schetsen of ontwerpen.

4

Muzikaal-ritmische intelligentie

Het vermogen om muzikale en ritmische patronen te herkennen, te onthouden en te creëren. Deze mensen denken in ritmes en melodieën, geven betekenis aan wat ze horen via intonatie en modulatie, pikt snel melodielijnen op en heeft een sterk gevoel voor ritme.

5

Lichamelijk-kinesthetische intelligentie

Het vermogen om het lichaam te gebruiken om iets uit te drukken, te maken of een probleem op te lossen. Deze mensen leren door te doen, reageren met trefzekere bewegingen, hebben een fijne motoriek en een sprekende mimiek, en sleutelen of knutselen graag.

6

Interpersoonlijke intelligentie

Het vermogen om anderen aan te voelen, te begrijpen, te begeleiden en te leiden. Deze mensen denken na door met anderen te praten, houden van contact en uitwisseling, voelen scherp aan wat anderen bezighoudt en werken graag samen.

7

Intrapersoonlijke intelligentie

Het vermogen om te reflecteren en op basis daarvan beslissingen te nemen. Deze mensen hebben zelfkennis, weten wat ze willen en kunnen, denken stil en in zichzelf, zijn gevoelig voor storingen en prikkels van buitenaf en kunnen poëtisch en romantisch zijn.

Meervoudige intelligentie en hoogbegaafdheid

In de traditionele theorieën over intelligentie en hoogbegaafdheid wordt ervan uitgegaan dat er een gemeenschappelijke basis is in de verschillende vormen van intelligentie — het abstraherend analytisch en logisch deducerend vermogen, uit te drukken in een IQ. Zoals gezegd betwist Gardner dat; in die zin sluit Gardner meer aan bij Webb.

Sprekend vanuit de praktijk kan ik opmerken dat de meeste hoogbegaafden waarmee ik werk wel degelijk verschillende vormen van intelligentie hebben, en dat het niet alleen gaat om de eerste drie of vier genoemde vormen.

Wel is mijn observatie dat als er sprake is van een combinatie van intelligenties — wat meestal zo is — degenen die daarin een verbaal-linguïstische of logisch-mathematische intelligentie hebben, een streepje voor hebben in het leven.

Terug naar het overzicht

Alle artikelen over hoogbegaafdheid →
Piet Mondriaan, Compositie 10 — Pier en Oceaan, 1915

Piet Mondriaan, Compositie 10 — Pier en Oceaan, 1915